Το πρόβλημα του κτηματολογίου της Ελλάδος

Γεώργιος Χ. Βασιλειάδης, Οικονομικός Ταχυδρόμος 24-2-1929


Χωράφια το χειμώνα (Τάσος Αλεβίζος 1938)

Εις χώρας περιωρισμένης οικονομικής αντοχής, ως η Ελλάς, δεν επιτρέπεται τα μεγάλα έργα, και δη τα γενικωτέρου ενδιαφέροντος, να εκτελώνται δια πειραματισμών ή υπό τύπον προσωρινότητος: επομένως οσάκις επιλαμβάνονται τοιούτων, δέον μετά περισκέψεως να τα κατοχυρώνουν, ώστε η εκτέλεσις των να βασισθή επί βάσεων επιστημονικών, επί δεδοκιμασμένων τεχνικών και εν ταυτώ να θεραπεύη πλείονας ανάγκας.

Μια τοιαύτη εργασία της οποίας η ωφελιμότης και πρακτικότης εκτείνεται προς όλας τας δηλώσεις της οικονομικής, δημοσιονομικής και κοινωνικής ζωής της Ελλάδος, είνε η σύνταξις του αστικού και αγροτικού κτηματολογίου, όπερ προώρισται α) να κατοχυρώση τα συμφέροντα των ιδιοκτητών και να ρευστοποιήση την ακίνητον περιουσίαν δια των κτηματικών τίτλων. β) να προσφέρη τον βασικόν χάρτην της Ελλάδος κατάλληλον δια την μελέτην πάσης φύσεως τεχνικών έργων (συγκοινωνίαι, φράγματα, αρδεύσεις, αποξηράνσεις, μεταλλεία, δάση κτλ) και γ) να δώση πάντα τα στοιχεία εξ ών θα δύναται να μελετηθή η σκοπιμωτέρα βιομηχανική, γεωργική και εν γένει πλουτοπαραγωγική εκμετάλλευσις της χώρας ως και η φορολογική πολιτική της.

Έχοντες δε υπ’ όψιν το σύνολον των επί του ζητήματος τούτου πραγματοποιηθέντων μέχρι τούδε εις άλλας χώρας ως και τα πρόσφατα ή εν εκτελέσει προγράμματα μεγάλων και μικρών κρατών, φρονούμεν ότι οι Έλληνες αρμόδιοι δεν θα συνήντων μεγάλας δυσκολίας καλούμενοι να συντάξουν το καταλληλότερον δια την Ελλάδα πρόγραμμα, εάν ποτέ η κυβέρνησις απεφάσιζε να εκπονήση το κτηματολόγιόν της.

Τα συμπεράσματα ταύτα πείρας 200 περίπου ετών είνε εν περιλήψει τα εξής:

Ι. Ότι δεν δύναται να νοηθή κτηματολόγιον άνευ οροσημάνσεως.

ΙΙ. Ότι είνε σφάλμα επιστημονικόν, τεχνικόν και προπαντός οικονομικόν το να μη συνδυασθή η κτηματογράφησις με την κτηματικήν διευθέτησιν.

ΙΙΙ. Ότι αι βάσεις του νέου κτηματολογίου δέον να είνε επιστημονικώς πλήρεις.

IV. Ότι ο κτηματικός χάρτης πρέπει να είνε ταυτοχρόνως και τοπογραφικός.

V. Ότι το κράτος, το οποίον επιδιώκει δια διαγωνισμών να επιτύχη τας ευτελεστέρας τιμάς και δη κάτω του διεθνούς μέσου δαπάνης, δια την σύνταξιν του κτηματολογίου, σοφώτερον είνε να μη επιχειρήση καθόλου τοιούτον έργον.

Επειδή δε ήδη εσχάτως πολλάκις εις τον ημερήσιον τύπον γίνεται μνεία περί του κτηματολογίου, έχομεν την γνώμην ότι δεν θα ήτο άσκοπον να γίνη ευρεία δημοσία συζήτησις επί του αντικειμένου τούτου προς κατατοπισμόν και διαφώτισιν των ενδιαφερομένων προκειμένου μάλιστα περί ζητήματος δια το οποίον ενδιαφέρεται το σύνολον των ιδιοκτητών και το σύνολον των εργαζομένων Ελλήνων. Επεξηγηματικώς συμπληρούμεν ότι η σύνταξις του κτηματικού χάρτου της Ελλάδος μετά υποχρεωτικής οροσημάνσεως δεν πρέπει να θωρηθή πλήρης ως εξασφαλίζουσα τας ιδιοκτησίας από θέσεως δικαίου, ρευστοποιούσαν την αξίαν αυτών κτλ εάν δεν συνδυασθή με την υποχρεωτικήν κτηματικήν διεύθυνσιν, ήτις ως γνωστόν αποσκοπεί την συγκέντρωσιν των εσπαρμένων τεμαχίων γης, την καταλληλοτέραν διάταξιν αυτών επί τη βάσει των κλίσεων του εδάφους και την εξυπηρέτησιν αυτών δι’ αγροτικών οδών κτλ. Απεδείχθη ότι η κτηματική διευθέτησις συνετέλεσεν εις τον διπλασιασμόν των προσόδων των καλλιεργειών και εις τινας μάλιστα περιοχάς (Badeu) μέχρι του 500πλασίου επί τοις εκατόν.

Προσέτι όταν ο κτηματικός χάρτης έχη προβλεφθή να είνε πλήρης και ως τοπογραφικός τοιούτος, προσφέρεται εις κάθε στιγμήν και άνευ μεγάλης δαπάνης να εξυπηρετήση τας μελέτας έργων πάσης τεχνικής φύσεως, ήτοι συγκοινωνίας, αποξηράνσεων κτλ. Πλην δι’ αυτού αναμφισβητήτως θα δύναται να επιχειρηθή και η σύνταξις του γεωλογικού και αγρονομικού χάρτου της χώρας. Ο τελευταίος ούτος είναι η ιδανικωτέρα εκδήλωσις προόδου εν τη γεωργική οικονομία.

Τέλος γενικώτερον αι πολιτικαί και στρατιωτικαί υπηρεσίαι ως και πάσα επιχείρησις δια του βασικού χάρτου θα ηδύναντο να αναπτύξουν και να ευρύνουν τας προσπαθείας των εν τω κύκλω του προορισμού των.

Κατόπιν τούτων θα διατυπώσωμεν κατωτέρω ως απαρχήν συζητήσεων γενικά τινα και ειδικά μέτρα, άτινα θα συνέτεινον όπως αχθώμεν το ταχύτερον εις την μάλλον συμφέρουσαν λύσιν δια το κτηματολόγιον της Ελλάδος.

Γενικά μέτρα.

Α) Να συσταθή ειδική επιτροπή μελέτης «περί κτηματολογίου» από υπαλλήλους και ιδιώτας (μηχανικούς, οικονομολόγους, νομικούς και γεωπόνους) η οποία εντός τακτής προθεσμίας θα υποβάλη τα πορίσματά της επί των εξής θεμάτων:

1) Μελέτη περί του καταλληλοτέρου συστήματος δια την σύνταξιν του κτηματικού χάρτου της Ελλάδος εν συνδυασμώ μετά κτηματικής διευθετήσεως και συντάξεως κτηματικών βιβλίων.

2) Σύνταξις σχεδίων νόμων, κανονισμών και οδηγιών δια την εκτέλεσιν της εργασίας, την οργάνωσιν του ελέγχου και δια την υπηρεσίαν ενημερότητος του κτηματολογίου και

3) Οικονομική λύσις του ζητήματος.

Β) Να συγχωνευθούν το ταχύτερον αι διάφοροι τοπογραφικαί υπηρεσίαι του κράτους και να ιδρυθή η διεύθυνσις κτηματολογίου της Ελλάδος. Η διεύθυνσις αύτη δέον να υπαχθή εις το υπουργείον Οικονομικών ή Δικαιοσύνης.

Ειδικά μέτρα

Πρώτον. Περί κλιμάκων.

Αι μάλλον προσαρμοζόμεναι κλίμακες δια την Ελλάδα φρονούμεν ότι είνε:

1) Δια το αστικόν κτηματολόγιον η κλίμαξ 1:500

2) Δια το αγροτικόν κτηματολόγιον:

α’) δια τους συνοικισμούς η κλίμαξ 1: 1000 και 1:2000.

β’) δια τας καλλιεργείας δε η κλίμαξ 1:5000

3) Δια το κτηματολόγιον δασών η κλίμαξ 1:10000

4) Δια τας ορεινάς περιοχάς και χέρσα η κλίμαξ 1:10000

Δεύτερον. Εφαρμοστέον σύστημα.

Ο συνδυασμός της αεροφωτοταχυμετρίας με την μέθοδον της πολυγωνομετρίας και των άμεσων μετρήσεων θα μας απέδιδον τον πληρέστερον κτηματογραφικόν και τοπογραφικόν χάρτην και μάλιστα προκειμένου να εκτελεσθώσιν διανομαί και κτηματικαί διευθετήσεις. Δια το ούτω υφ’ υμών προτεινόμενον σύστημα απαιτούνται κατά σειράν αι επόμεναι εργασίαι.

Ι. Πύκνωσις του δικτύου ούτως ώστε εις έκαστον τετραγωνικόν χιλιόμετρον ν’ αναλογούν επαρκή δια την κλίμακα σημεία.

ΙΙ. Λήψις φωτογραφιών εξ αεροπλάνων δι’ ειδικών μετρητικών συσκευών.

ΙΙΙ. Επανόρθωσις των φωτογραφιών επί τη βάσει του τριγωνομετρικού δικτύου και σύνθεσις βοηθητικών φωτογραφικών κτηματικών πινακίδων.

IV. Επί τη βάσει των τοιούτων προσωρινών φύλλων και δια των προβλεπομένων υπό των νόμων επιτροπών καθορισμός:

Α) Των ορθογραμμών των ιδιοκτησιών

Β) Σύνταξις των πινάκων ιδιοκτητών

Γ) Υπολογισμοί των εμβαδών χαρακτηρισμός κατηγοριών

Δ) Καθορισμός συντελεστών αξίας

Ε) Καθορισμοί αριθμού των νέων κλήρων.

V. Επί τη βάσει του αριθμού των κληρούχων και της αναλογούσης εκάστω ηνοιγμένης μερίδος μελέτη και χάραξη επί των ως άνω προσωρινών κτηματικών φύλλων της ρυμοτομίας και της διατάξεως των μερίδων.

VΙ. Μεταφορά των κλήρων επί του εδάφους, οροσήμανσις αυτών και γενική εφαρμογή της μελετηθείσης διανομής.

VΙΙ. Λήψις στοιχείων της εφαρμοσθείσης διανομής και των οδεύσεων εξαρτήσεως ως και χωροστάθμισις των αξόνων και των στάσεων. Διασάφισις επί της φωτογραφίας λεπτομερειών τινών και λήψις τοπωνυμιών.

VΙΙΙ. Σύνθεσις του καννάβου εκάστου κτηματικού φύλλου και μεταφορά της εφαρμοσθείσης διανομής επί τη βάσει των οδεύσεων εξαρτήσεως και των αξόνων ρυμοτομίας.

ΙΧ. Μεταφορά επί των κτηματικών φύλλων δι’ ειδικών μηχανημάτων (αυτοχαρτογράφος, αεροφωτογράφος) των διαφόρων επιπεδομετρικών και υψομετρικών λεπτομερειών.

Χ. Σχεδίασις, επεξεργασίαι, χρωματισμός και ονοματολογία.

ΧΙ. Σύνταξις κτηματικών βιβλίων μετά των σχετικών πινάκων και αντιγράφων.

ΧΙΙ. Διανομή των κτηματικών τίτλων.

Εξ όλων των ως άνω εργασιών η απαιτούσα μεγαλυτέρας διατυπώσεις είναι η υπ. αριθ. IV. Δια τους φρονούντας ότι τα προσωρινά κτηματικά φύλλα ως φωτογραφικά τοιαύτα δεν επαρκούν προς υπολογισμόν των εμβαδών και επισήμανσιν των οριογραμμών, απαντώμεν προκαταβολικώς, ότι τοιαύτας αντιρρήσεις θα ηδύναντο να προβάλλουν οι μη δοκιμάσαντες τη δυνατότητα των τοιούτων φωτογραφιών. Εξ άλλου όμως και αν ήθελε αδικηθή τις δι αριθμόν τινά μέτρων γης, ουδεμίαν τούτο σπουδαιότητα δύναται να έχη, διότι γενικώς εν Ελλάδι ουδείς δύναται να αποδείξη τα πραγματικά σύνορα της ιδιοκτησίας του.

Η ως άνω εκτεθείσα μέθοδος δεν είνε εφαρμόσιμος και εις το αστικόν κτηματολόγιον, όπερ θα συνταχθή επί τη βάσει της πολυγωνομετρίας και των αμέσων μετρήσεων. Αλλά και εις την περίπτωσιν ταύτην η χρήσις φωτογραφικών προσχεδίων δεν πρόκειται να αντικαταστήσει μόνον τ’ αυτοσχέδια των αμέσων μετρήσεων αλλά εκ των φωτογραφιών των θα συμπληρωθούν οι επιπεδομετρικαί λεπτομέρεια και θα μας δώσουν τας γενικάς απόψεις δια την μελέτην της ρυμοτομίας εκάστης πόλεως.

Τρίτον. Δαπάνη

Η Ελλάς έχει έκτασιν 130.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, άτινα ελλείψει πληρεστέρας στατιστικής κατανέμομεν ούτω:

Α. Αστικόν κτηματολόγιον.

Η Ελλάς έχει 85 πόλεις με πληθυσμόν άνω των 5.000 κατοίκων καλυπτούσας έκτασιν 130 χιλ. στρεμμάτων. Ως μέσην δαπάνην κατά στρέμμα δεχόμεθα 2.000 δραχμάς ήτοι 130.000 Χ 2.000=260.000.000.

Β. Αγροτικόν κτηματολόγιον.

Ελλείψει πλήρων στατιστικών δεχόμεθα ότι η Ελλάς έχει 4.500 συνοικισμούς, καλύπτοντας 4.500 Χ 300 = 1.350.000 στρέμματα και καλλιεργησίμους εκτάσεις 20 εκατομμυρίων στρεμμάτων.

Και δια μεν τους συνοικισμούς ως τιμήν κτηματογραφήσεως δεχόμεθα δρχ 30 κατά στρέμμα δια δε τας καλλιερ. δρχ 10, ήτοι α’ 1.350.000 Χ 30=40,5 εκ , β’ 2.000.000 Χ 10=200,0 εκ.

Δεχόμεθα δαπάνην κατά στρέμμα 5 δραχμάς ήτοι 25.000.000Χ5=100 εκ. δρ.

Δ. Κτηματολόγιον χέρσων, ελών, ορεινών κορυφών κλπ.

Αι εκτάσεις αύται καλύπτουν την υπόλοιπον έκτασιν της χώρας κατανεμομένην ως εξής:

Α’. 3.835.000 στρ. έλη, λίμναι κλπ με τιμήν κατά στρέμμα 2 δρ. ήτοι 3835000 Χ2=7.670.000

Β’. 60 εκ. στρεμ. χέρσα και ορεινά με τιμήν κατά στρέμμα 4 δρ 60.000.000 Χ4 =240 εκ.

Ανακεφαλαίωσις δαπάνης

εν όλω

847.670.000