Ορισμός της λέξεως «Μηχανικός»

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 15 Σεπτεμβρίου 1935

Εύηνος 1834. Στρατιωτική μονάδα γεφυροποιών

Η λέξις «μηχανικός» είναι δύσκολον να ορισθή, διότι η έννοια αυτή ολοέν επεκτείνεται, έχει δε δημιουργηθή μάλλον προσφάτως. Εχρησιμοποιήθη κατά πρώτον, κατά τον XVII αιώνα, εσήμαινε δε τότε τον κατασκευαστήν οχυρωμάτων και πολεμικών μηχανών. Ως υπόδειγμα μηχανικού δύναται να υποδειχθή ο Vauban, ο οποίος είχε καταρτίσει σώμα μηχανικών δια την οχύρωσιν και την πολιορκίαν στρατηγικών σημείων.

Δι’ επεκτάσεως της εννοίας της λέξεως αργότερα ηννόουν εκείνον, ο οποίος εσχεδίαζε και επέβλεπεν έργα στρατιωτικής φύσεως: οδούς, γεφύρας, διώρυγας κλπ. Το σώμα των γεφυροδοποιών μηχανικών ingeniers de Ponts – et Chaussees) συνεστήθη το 1716. Αλλά μόνον κατά τας αρχάς του XVIIΙ αιώνος ήρχισε να διαδίδεται η επωνυμία του μηχανικού χρησιμοποιουμένη δια να υποδεικνύη υπαλλήλους Κρατικούς επιφορτισμένους να διευθύνουν διαφόρου φύσεως τεχνικά έργα και συμπληρουμένη και δια καθορισμού της ειδικότητος: μηχανικοί μεταλλείων, μηχανικοί πυριτίδων, μηχανικοί υδρογράφοι κλπ.

Κατά τον ΧΙΧ αιώνα ο μηχανικός ήτο εκείνος, ο οποίος εφήρμοζε βιομηχανικώς; Εις την πράξιν τας επιστημονικάς θεωρητικάς ανακαλύψεις κατά οικονομικόν, ορθόν, και πρακτικόν τρόπον. Τότε ακριβώς εγεννήθησαν και αι νεώτεραι ειδικότητες των μηχανικών: μηχανικός – μηχανολόγος, ηλεκτρολόγος – μηχανικός, χημικός – μηχανικός, πολιτικός - μηχανικός κ.λ.π.

Σήμερον η ειδικοποίησις έχει προχωρήσει τόσον ώστε υπάρχουν μηχανικοί αυτογενούς συγκολλήσεως, μηχανικοί ζυθοποιίας κλπ.

Προ της αφθονίας των άνω συνθέτων ονομασιών μένει κανείς εν αμηχανία προ της προσπαθείας του γενικού και ακριβούς καθορισμού της λέξεως «μηχανικός». Τα νεώτερα λεξικά ακόμη περιορίζονται να αντιγράφουν τον αυτόν ατελή και άτοπον ορισμόν ο οποίος εδίδετο και προ ενός αιώνος: «μηχανικός είναι εκείνος, ο οποίος διευθύνει και παρακολουθεί τη βοηθεία των εφηρμοσμένων μαθηματικών τεχνικά έργα, ως γεφύρας, οδούς, δημόσια κτίρια, μηχανάς, οχύρωσιν καιπολιορκίαν οχυρών κλπ».

Μετά την άνω κριτικήν θα προσπαθήσωμεν να ορίσωμεν τον μηχανικόν ως εκείνον, ο οποίος εφαρμόζων τας επιστημονικάς γνώσεις συλλαμβάνει και διευθύνει βιομηχανικά έργα, λέγοντες δε ενταύθα βιομηχανικά δέον να λαμβάνωμεν την ευρυτέραν σημασίαν της λέξεως οπότε ο ως άνω ορισμός δύναται να φανή ικανοποιητικός πως.

Αφού εξητάσαμεν την ιστορικήν προέλευσιν της λέξεως και προσεπαθήσαμεν να δώσωμεν τον ορισμόν αυτής θα εξετάσωμεν δια να συμπληρωθή η αναγκαία προεισαγωγική διαφώτισις το ζήτημα της προστασίας. Αλλά η λέξις «μηχανικός» περιλαμβάνει συγχρόνως ένα λειτούργημα, χρησιμοποίησιν, εξάσκησιν επαγγέλματος και ένα τίτλον που πρέπει να καθορισθή τι πρέπει να προστατευθή.


Η υπαλληλική ιδιότης

Ο όρος μηχανικός εφαρμόζεται εις κρατικούς υπαλλήλους όπως μηχανικοί μεταλλείων, γεφυροδοποιοί, μηχανικοί σιδηροδρόμων. Τα πρόσωπα τα οποία κατέχουν τας θέσεις αυτάς δέοννα έχουν ωρισμένον δίπλωμα. Εις τας τοιαύτας περιπτώσεις το πρόβλημα της προστασίας είναι λελυμένον.


Χρησιμοποίησις, βαθμός


Εν τοιαύτη περιπτώσει η ονομασία μηχανικός συνοδεύεται από όρον υποδηλούντα την κατεχομένην θέσιν και την χρησιμοποίησιν εν τη υπαλληλική ιεραρχία π.χ. αρχιμηχανικός, προϊστάμενος υπηρεσιών κλπ. Αι ως ονομασίαι δίδονται υπό της επιχειρήσεως και ανήκουν εις την αρμοδιότητα της διευθύνσεως αυτής. Δεν βλέπομεν όθεν τίνι τρόπω θα επιβληθή εις την επιχείρησιν αυτήν να τροποποιηθή ο εσωτερικός κανονισμός αυτής.


Η εξάσκησις του επαγγέλματος.


Είναι δυνατόν να επιτευχθή και θα ίδωμεν ότι τούτο εις ωρισμένας άλλας χώρας ώστε η εξάσκησις του επαγγέλματος του μηχανικού να επιφυλάσσεται μόνον εις πρόσωπα κεκτημένα ωρισμένα προσόντα και ειδικώς ονομαζόμενα υπό Κρατικής ή σωματειακής τινος αρχής. Η παραδοχή αυτή δυσκόλως θα εγίνετο δεκτή εν Γαλλία. Και αυτοί ακόμη οι θερμότεροι θιασώται της προστασίας δεν την εζήτησαν, διότι τούτο θα αντέβαινε τας θεμελιώδεις αρχάς του δημοκρατικού πολιτεύματος σχετικώς με την ελευθερίαν του εμπορίου και της βιομηχανίας.

Περαιτέρω θα ίδωμεν ότι η αντίρρησις αύτη είναι συζητήσιμος. Έπρεπε να προβληθή αμέσως δια να καταδειχθή τι έπρεπε να εννοείται με τον όρο επαγγελματική προστασία: νομοθετική ρύθμισις της επαγγελματικής ειδικότητος, οπότε έπρεπε να χρησιμοποιηθή ωρισμένος αριθμός ειδικοτήτων π.χ χημικός - μηχανικός, ηλεκτρολόγος – μηχανικός, διότι ο όρος μηχανικός είναι πολύ ευρύς.


Ο τίτλος


Τέλος η ονομασία του μηχανικού είναι αναπόσπαστος με την κατοχήν ενός διπλώματος

απονεμηθέντος μετά σπουδάς εις τι εκπαιδευτικόν ίδρυμα είτε ιδιωτικόν είτε κρατικόν. Η λέξις μηχανικός τότε υποδεικνύει ένα τίτλον και υπονοείται ότι ο νόμος δύναται να υπεισέλθη εις τας συνθήκας της απονομής του τίτλου αυτού.