Ονομασίες δρόμων του Κιλκίς

Λύσανδρος Φάσσος, ΠΡΙΣΜΑ Μάιος 1996


Η οδός Μητροπόλεως το 1940

Με ένα χάρτη στο χέρι «σχέδιο πόλης Κιλκίς 1:5000» ξεκινάμε, μπαίνοντας στο Κιλκίς από το δρόμο της Θεσσαλονίκης στην κεντρική οδό 21ης Ιουνίου, ημερομηνία της νικηφόρας λήξης της τριήμερης ιστορικής μάχης του Κιλκίς κα κατάληψης της πόλης, στα 1913. Είναι ο μεγαλύτερος σε μήκος δρόμος, από τη μια άκρη της πόλης στην άλλη και χωρίζει, μπορούμε να πούμε, το Κιλκίς σε δυο μέρη. Μέχρι το ύψος του Νοσοκομείου οι κάθετοι παράλληλοι δρόμοι έχουν ονόματα ηρώων της επανάστασης του 1821: Καραϊσκάκη, Κολοκοτρώνη, Ρήγα Φεραίου, Ανδρούτσου, Υψηλάντη, Μιαούλη, Κανάρη. Μια πάροδος αριστερά, στην αρχή της 21ης Ιουνίου, που οδηγεί στο Γυμνάσιο, ονομάσθηκε Γρηγόρη Λαμπράκη, προς τιμήν του γνωστού δολοφονημένου βουλευτή, αγωνιστή της ειρήνης και βαλκανιονίκη αθλητή.

Προχωρώντας, δεξιά της 21ης Ιουνίου, από το ύψος του Νοσοκομείου και μέχρι τη στρατιωτική λέσχη, είναι μια ομάδα δρόμων με ονόματα επιφανών ανδρών και σοφών της αρχαιότητας: Μιλτιάδης, Αριστοτέλης, Λυκούργος, Σωκράτης, Πλάτωνας, Περικλής, Διογένης, Αισχύλος, Αριστείδης.

Οδοί με ονόματα μακεδονομάχων, πεσόντων το 1913 και μετέπειτα, τόπων καταγωγής (αλησμόνητων πατρίδων – πόλεων και χωριών), αγίων και μητροπολιτών, είναι σκορπισμένες σ’ όλη την πόλη. Έτσι έχουμε την οδό Παύλου Μελά στην περιοχή του Νοσοκομείου καθώς και την Καπετάν Νικοτσάρα, οπλαρχηγού που έπεσε κατά το Μακεδονικό Αγώνα στην περιοχή της Στρώμνιτσας, Καπετάν Γαρέφη και Καπετάν Μακούλη στην περιοχή Αγίου Δημητρίου, στα «Στενημαχίτικα», Τσιρογιάννη και Μανωλάκη, παράλληλοι που βγαίνουν στο Α’ Δημοτικό Σχολείο, Παπαγιαννάκου, πέρα από την παλιά νομαρχία.

Για τους πεσόντες του 1913 διοικητές συνταγμάτων είναι οι οδοί Καμπάνη, Καραγιαννοπούλου, κάθετοι από βορρά στην 21ης Ιουνίου και η Διαλέτη που βγαίνει στη Βενιζέλου, δίπλα στους παλιούς στρατώνες. Επίσης βγαίνουν στην 21ης Ιουνίου οι δρόμοι Παπαλουκά και Παπακυριαζή, στρατιωτικών που έπεσαν, ο πρώτος στη μάχη της Δοϊράνης το Σεπτέμβρη του 1918 και ο Παπακυριαζής στο Λαχανά τον Ιούνιο του 1913. Στον ίδιο χώρο, δεύτερος παράλληλος της 21ης Ιουνίου είναι ο δρόμος με τα’ όνομα του Χατζοπούλου, που έπεσε κι αυτός στο Λαχανά το 1913. Ακόμα, για πεσόντες αυτής της μάχης είναι η οδός Λέκκα και αφορά τρεις αδελφούς φονευθέντες στη μάχη Κιλκίς – Λαχανά και Παπαθεοφίλου, πίσω από το Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου. Τέλος οι οδοί Γ. Καπέτα, Μαρτιάδη και Ρεγγούκου αφορούν σε πεσόντες κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Συγκεκριμένα ο πρώτος και ο δεύτερος ήταν αστυνομικοί (ο Καπέτας διοικητής αστυνομικού τμήματος) και ο τρίτος αξιωματικός του στρατού, που σκοτώθηκαν το 1947. Προηγούμενα η οδός Γ. Καπέτα ονομαζόταν Μεσήμβριας και η Ρεγγούκου, Διοικητηρίου. Επίσης προς τιμήν των κυπρίων ηρώων Καραολή και Δημητρίου που κρέμασαν οι Άγγλοι κατά τη διάρκεια του Κυπριακού αγώνα (1955 -59) μετονομάσθηκε η οδός Θεσσαλονίκης (μάλλον άλλαξε θέση) σε οδό των προαναφερθέντων που οδηγεί στο Α’ Δημοτικό Σχολείο.

1) Καπετάν Νικοτσάρας 2) Καπετάν Γαρέφης 3) Τσιρογιάννης Βλάσιος 4) Λεοναρδόπουλος Γεώργιος


Δρόμοι με ονόματα τόπων καταγωγής των προσφύγων, αυτών που έκαναν το Κιλκίς κυψέλη των χαμένων πατρίδων, είναι αρκετοί. Υπάρχει οδός Πόντου στο κέντρο της πόλης και Καυκάσου που συνδέει την 21ης Ιουνίου με τη Βενιζέλου. Ψηλά η Χαριουπόλεως και η Θράκης. Από τη πασίγνωστη βρύση Σαλάτς μέχρι την πλατεία του Δ’ Δημοτικού Σχολείου (πλατεία κάποτε Στενημαχιτών), η Στρωμνίτσης από κάτω, σχεδόν παράλληλός της, η Μεσημβρίας και πίσω από το σχολείο η Φιλιππουπόλεως και η Ανατολικής Ρωμυλίας. Τέλος η Στενημάχου, που ξεκινά από τη γωνία της παλιάς Εθνικής Τράπεζας.

Ονόματα Αγίων έχουμε, την Πεντεκαίδεκα Μαρτύρων που οδηγεί στο νεκροταφείο, την Αγίου Γεωργίου που βγάζει στο υπαίθριο θέατρο, το αναψυκτήριο και τον αη Γιώργη, την Αγίου Δημητρίου στον ομώνυμο ναό. Την Αγίου Τρύφωνος στα «στενημαχίτικα» και τέλος Ταξιαρχών πάνω από το Β’ Δημοτικό Σχολείο.

Ονόματα Μητροπολιτών του Κιλκίς: Μητροπολίτου Φωτίου, όπου το ΚΤΕΛ, Χαρίτωνος (πρόσφατη μετονομασία της Χαλκέων και της Ψαρών, ο γνωστός ανήφορος προς το πάρκο μέχρι το σημερινό Πολυάνειο Ωδείο, πρώην Κατηχητικό πάτερ Χαρίτωνα) και Ιωακείμ, το μικρό ανηφοράκι πάνω από τη νομαρχία.

Οδοί δωρητών και ευεργετών του τόπου: Μοσκώφ, παλιός πλούσιος Κιλκισιώτης, Καλούδης, Νίκος Παναγιώτου (πρώην Λέοντος Σοφού – ήταν η μόνη στο Κιλκίς οδός με όνομα βυζαντινού Αυτοκράτορα), Κ. Ουτσκούνη και Μιχ. Ταμπάκη, «Ελληνοαμερικανών» δωρητών, Στενημαχιτών στην καταγωγή.


α) Πόντου β) Σόλωνος & αγίου Γεωργίου γ) Καραολή & Δημητρίου δ) Νίκης (Βενιζέλου)


Ονόματα διαφόρων ελληνικών πόλεων, χωριών κτλ: οδός Αθηνών, από τα κάτω φανάρια της 21ης Ιουνίου προς το νότο (φαρμακεία Ιωσηφίδη), Θεσσαλονίκης (παράλληλος του Δημαρχείου και της δημοτικής αγοράς), Αρκαδίας, Μακεδονίας, Πελοποννήσου, Επτανήσου όπου τα Δικαστήρια, Κύπρου, Λέσβου (πίσω από το Δ’ Δημοτικό σχολείο), Ολύμπου, Ροδόπης, Γρεβενών, Έβρου (προς «Φαντασία»), Χαλκιδικής, Θηβών, Ηπείρου (πίσω από το Α’ Δημοτικό Σχολείο), Κορίνθου, Σπάρτης, Κρήτης, Αγράφων.

Ονόματα ιστορικά: Σαλαμίνος, Βυζαντίου, Ελλησπόντου, Ακροπόλεως, και πάνω από τη Βενιζέλου οι: Δοϊράνης, Σκρα, (οι γνωστές μάχες του 1913 και 1918), Ύδρας. Η οδός Θερμοπυλών (στη βορεινή έξοδο της πόλης και οι μετονομασθείσες «βασιλικές» οδοί Σοφίας, Κωνσταντίνου, Αλεξάνδρου και Γεωργίου αντίστοιχα σε Πολυτεχνείου, Εθνικής Αντίστασης (όπου ο ΟΤΕ),Κ. Γαβριηλίδη (του γνωστού αγροτικού πολιτικού από την Κοκκινιά του Κιλκίς, διατελέσαντος δημάρχου Κιλκίς) και 25ης Μαρτίου.

Οι υπόλοιποι οδοί της πόλης μας είναι οι εξής: (Πάνω από την 21ης Ιουνίου) Α. Γιαλαμίδη δίπλα στο νοσοκομείο (ο Κιλκισιώτης Επονίτης που εκτελέστηκε κατά τη διάρκεια της κατοχής), Ευρώπης, Λεοναρδοπούλου (διετέλεσε μέραρχος στο Κιλκίς το 1918 στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο), Πύρρου (ο γνωστός αρχαίος βασιλιάς της Ηπείρου), Μητροπόλεως, Στέρνας, Ερυθρού Σταυρού και πέρα από την παλιά Νομαρχία οι Σουρή (ο σατιρικός ποιητής) και Παστέρ (ο Γάλλος γιατρός εφευρέτης του αντιλυσσικού ορρού – ευεργέτης της ανθρωπότητας. Η Σόλωνος στα κάτω φανάρια, η Ούλοφ Πάλμε (το διανοιχθέν κομμάτι κοντά στην παλιά στρατώνα) προς τιμήν του δολοφονημένου Σουηδού πρωθυπουργού, με αίτηση Κιλκισιωτών μεταναστών στη Σουηδία, η Νοσοκομείου (οδηγεί στο νοσοκομείο).

Κάτω από την 21ης Ιουνίου: Κοραή (στο Α’ Δημοτικό σχολείο), Βασίλη Ρώτα στο χώρο του «παζαριού» (ο γνωστός λογοτέχνης, τραυματίας αξιωματικός της μάχης του Κιλκίς 1913), Ποσειδώνος, Κιγκινάτου (ο ρωμαίος ηγέτης που παρέμενε αφανής και ανιδιοτελής στο σπίτι του, απασχολούμενος με τον κήπο του μέχρις ότου, σε δύσκολες περιστάσεις, τον καλέσει η Ρώμη στο πηδάλιο του κράτους), Αθανασίου Τσούντα (ο φιλόλογος καθηγητής γενεών Κιλκισιωτών – είναι το κομμάτι που οδηγεί στο παλιό γυμνάσιο), Αισώπου (ο αρχαίος παραμυθάς), Διονύσου (ο μυθικός θεός), Αμπέλων, στην έξοδο προς Αργυρούπολη.


α) 21ης Ιουνίου β) Ταξιαρχών γ) 25ης Μαρτίου