Μπετατζήδες

Ι. Βανδώρος, ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ 22-9-1956



Ο Πέτρος Ευστρατίου είναι σήμερα 42 ετών. Εικοσιδύο ολόκληρα χρόνια δουλεύει στα γιαπιά, κουβαλώντας στον ώμο του ένα βαρύ τενεκέ γεμάτο μπετόν. Τα χέρια του έχουν γεμίσει χοντρούς ρόζους που μοιάζουν σαν πέτρες και οι ώμοι του έχουν πληγιάσει από τον σκληρό τενεκέ που του τρώει την σάρκα του τόσα χρόνια. Σε μονώροφα και διώροφα, σε πολυκατοικίες και σε εργοστάσια κουβάλησε ψηλά στις σκαλωσιές χιλιάδες κυβικά μπετού. Τα πνευμόνια του γέμισαν από την ψιλή σκόνη του μπετού και πολλές φορές αντίκρυσε τον θάνατο με τα μάτια του όταν στον πέμπτο όροφο κάποιας πολυκατοικίας το πόδι του πάτησε σε κάποιο χαλασμένο σανίδι της σκαλωσιάς.

Τι κέρδισε όμως με τα τόσα χρόνια της σκληρής αυτής ζωής ο Έλληνας αυτός εργάτης; Τίποτε. Εκτός από ένα μεροκάματο, που κι αυτό δεν ήταν πάντα σίγουρο, σήμερα δεν έχει δικαίωμα ούτε για σύνταξη, ούτε για ιατρική περίθαλψη από το ΙΚΑ. Είναι ένας μπετατζής που όταν τελειώση η οικοδομή θα μείνη με σταυρωμένα έως ότου πάλιν κάπου αλλού ρίξουν μπετό.

Οι μπεταζήδες αποτελούν στον τόπο μας μια εργατική τάξη που αν και δουλεύει σκληρά εν τούτοις είναι επαγγελματικά ανοργάνωτη και χωρίς καμμία πρόνοια για τα γεράματα. Υπάρχουν δυο υποδιαιρέσεις μπετατζήδων. Είναι ο «φτυαριτζής» αυτός δηλαδή που κάνει τα χαρμάνια του μπετού και ο «τενεκετζής» αυτός δηλαδή που κουβαλά στον ώμο του το μπετόν και το ανεβάζει στην οροφή. Σκληρό και επικίνδυνο επάγγελμα. Είναι πολύ γνωστό το δυστύχημα της οδού Χαριλάου Τρικούπη 10 όπου δυο εργάτες βρήκαν τραγικό θάνατο κάτω από τους όγκους του μπετόν, ενώ ασχολούντο με το «ξεκαλούπωμα».

Μα δεν είναι το δυστύχημα αυτό το πρώτο ή το τελευταίο που αποδεικνύει πως οι μπετατζήδες βγάζουν το «μεροκάματο του τρόμου» με χίλιους κινδύνους. Σκαλωσιές που γκρεμίστηκαν, ανεβατά που έσπασαν και χτύπησαν τους εργάτες, είναι ατυχήματα που συχνά συμβαίνουν στους μπετατζήδες.

Και τουλάχιστον αν ήξεραν πως όταν κάτι τους συμβή θα είχαν κάποια περίθαλψη, κάποια μικρή σύνταξη, μια βοήθεια τέλος πάντων… δυστυχώς είναι ξεκρέμαστοι λόγω της περιοδικής φύσεως της δουλειάς των. Δουλεύουν τρεις μέρες σε μια οικοδομή κάθονται μια βδομάδα, πιάνουν αλλού δουλειά λίγες μέρες πάλι, έπειτα σταυρώνουν τα χέρια και μαζεύονται στο δικό τους καφενείο, το σπίτι τους πίσω από τη Δημαρχία.

Οι εργοδόται τους δεν τους κολλούν ένσημα στα βιβλιάρια για τις λίγες μέρες που τους απασχολούν. Και έτσι φθάνουν στα σαράντα, στα πενήντα χρόνια τους, κι αν ρίξετε μια ματιά στα βιβλιάρια τους θα νομίσετε πως οι άνθρωποι αυτοί που φαίνονται πρόωρα γερασμένοι από τη σκληρή δουλειά, δεν εργάστηκαν ποτέ τους!


3.000 ΜΕΤΡΑ ΜΕ ΒΑΡΟΣ 40 ΟΚΑΔΩΝ


Ακροβατώντας πάνω στα μαδέρια

Πώς δουλεύουν όμως οι μπετατζήδες και κυρίως οι τενεκετζήδες αυτοί δηλαδή που κυριολεκτικά πέφτει στους ώμους των το βάρος της δουλειάς; Κάθε τενεκετζής θα δουλέψη ένα οκτάωρο την ημέρα. Σύμφωνα με τη σύμβασι εργασίας είναι υποχρεωμένος να κουβαλήση, αν δουλεύη σε μονώροφη οικοδομή έξη κυβικά και αν είναι δε διώροφη τότε θα κουβαλήση τα μισά, δηλαδή τρία κυβικά. Κάθε κυβικό είναι 70 τενεκέδες. Και κάθε γεμάτος μπετό τενεκές ζυγίζει σαράντα οκάδες. Αν κάνετε λοιπόν τους υπολογισμούς θα δήτε πως ο τενεκετζής όταν μεν ασχολείται με μονώροφο θα κουβαλήση στους ώμους 480 τενεκέδες δηλαδή βάρος 19.200 οκάδων όταν δε σε διώροφο 9.400 οκάδες!

Τους τενεκέδες αυτούς τους κουβαλά στο μαδέρι της οικοδομής που στα διώροφα ξεπερνά τα 10 μέτρα. Με ένα πρόχειρο πολλαπλασιασμό καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα ότι ο τενεκετζής θα κάμη ημερησίως 3.000 μέτρα στο μονώροφο με βάρος 40 οκάδων στον ώμο του και 2.500 μέτρα στο διώροφο.


ΑΝ Ο ΥΠΕΡΓΟΛΑΒΟΣ ΕΙΝΑΙ «ΑΝΘΡΩΠΟΣ»…

Αυτά όμως – υπάρχει και εδώ όμως- θα συμβούν όταν ο υπεργολάβος είναι «άνθρωπος». Διότι υπάρχουν και πολλοί από αυτούς, όπως καταγγέλλουν οι μπετατζήδες «που μας φέρονται απάνθρωπα και μας μεταχειρίζονται σαν μηχανές. Αφού η σύμβασις μας είναι για τρία ή έξη κυβικά το οκτάωρο – ανάλογα με την οικοδομή – μας αναγκάζουν υπό την απειλή της απολύσεως να δουλεύουμε πιο εντατικά για να βγάλουμε περισσότερα κυβικά.

Γίνεται εκμετάλλευση εις βάρος μας που πρέπει να λείψη αν το υπουργείον Εργασίας έκανε συστηματικό έλεγχο στις οικοδομές και τις συνθήκες εργασίας των εργατών».

Τρεις μήνες δουλεύουν «γερά» οι μπετατζήδες που ο αριθμός τους δεν ξεπερνά τους πεντακόσιους. Τον Αύγουστο τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο απασχόληση δηλαδή εποχική. Μα και αυτή δεν είναι σίγουρη γιατί όταν πιάση βροχή δεν … πέφτει μπετό. Και τότε πάλι καθησιό.

Το μεροκάματο των μπετατζήδων είναι σήμερα 130 δραχμές. Ίσως πολλοί να πούνε πρόχειρα πως είναι σχετικά ικανοποιητικό. Και ασφαλώς θα ήταν αν το είχαν κάθε μέρα. Μα συνήθως οι μπετατζήδες θα κάνουν τρία, πέντε μεροκάματα και έπειτα θα καθήσουν. Ακόμη δεν πρέπει να λησμονήται πως είναι τόσο σκληρή και κουραστική η δουλειά τους που θέλει φαΐ και πολύ καλό για να μη πάρουν το δρόμο προς τα σανατόρια.

Με ροζιασμένα δάχτυλα, με τους ώμους πληγιασμένους από την γωνιά του τενεκέ και πρόωρα γερασμένοι από την επίπονη δουλειά οι μπετατζήδες ζητάνε να ληφθούν μέτρα γι’ αυτούς. Να υποχρεωθούν οι εργολάβοι να κολλούν ένσημα στα βιβλιάρια τους, έστω και αν τους απασχολούν μόνον μια ημέρα και να καταργηθούν οι υπεργολάβοι, αυτοί δηλαδή που με το «κνούτο στα χέρια» τους αναγκάζουν να ξεπερνούν το θεμιτό όριο εργασίας. Δεν είναι άλλωστε και τόσο υπερβολικές οι απαιτήσεις τους.