ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ Ν. ΚΙΛΚΙΣ

       Από τη μεταβυζαντινή περίοδο σώζονται σήμερα στο νομό Κιλκίς 38 εκκλησίες. Όλες χρονολογούνται στον 19ο αιώνα. Από αυτές τρεις βρίσκονται σε κατάσταση ερείπωσης. Πρόκειται για την εκκλησία του αγίου Γεωργίου στην Πλαγιά, του αγίου Γεωργίου στο Πευκόδασος και μια ακόμη στους πρόποδες του λόφου, στην κορυφή του οποίου δεσπόζει το βυζαντινό κάστρο, στο Γυναικόκαστρο. Στο Μυλοχώρι σώζεται μόνο το πυργοειδές καμπαναριό, μοναδικός μάρτυρας της ύπαρξης παλιότερου ναού.

     Ανήκουν όλες στον αρχιτεκτονικό τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής, που επιχωριάζει στο χώρο της Μακεδονίας κατά τους τελευταίους χρόνους της τουρκοκρατίας και κυρίως μετά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Οι στοές άλλοτε είναι ξυλόστεγες και ανεξάρτητες από τον κύριο όγκο της εκκλησίας, έχουν δηλαδή τη μορφή χαγιατιού και άλλοτε είναι ενσωματωμένες στον όγκο του ναού, διαμορφώνονται με πεσσοτοιχίες και έχουν υπερκείμενο γυναικωνίτη (όπως ο άγιος Νικόλαος στη Γοργόπη, οι άγιοι Πέτρος και Παύλος στο Στάθη). Εξαίρεση παρουσιάζει ο ναός του αγίου Γεωργίου στη Γουμένισσα, με περιστώο στις τρεις πλευρές και αντίστοιχα γυναικωνίτη πάνω σ’ αυτό. Ο τύπος αυτός συναντάται στα αστικά κέντρα του 19ου αιώνα.

ΞΑΝΘΗ – ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΣΙΚΗ, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο ν. Κιλκίς

1916 Κάτω Θεοδωράκι

1916 Κάτω Θεοδωράκι

Άγγλοι στρατιώτες στο δρομάκι που οδηγεί στην εκκλησία

1916 Χέρσο

1916 Χέρσο

Η εκκλησία του χωριού (Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας)

1917 Γοργόπη

1917 Γοργόπη

Κηδεία στη Γοργόπη (Χάρης Γιακουμής)

1935 Κιλκίς

1935 Κιλκίς

Η μεγάλη καμπάνα στην πλατεία Νίκης (δημοτικό πάρκο) (Φανή Μοσχοβίτου)

1935 Κιλκίς

1935 Κιλκίς

Εκδήλωση του Γυμνασίου Κιλκίς στο χώρο της Μητρόπολης (Ερμής Μουρατίδης)

1937 Βαπτιστής

1937 Βαπτιστής

Ανοικοδόμηση εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη του βαπτιστή (Γιάννης Παυλίδης)

Άγιος Γεώργιος Κιλκίς

Άγιος Γεώργιος Κιλκίς

(Λύσανδρος Φάσσος)

1947 Κιλκίς

1947 Κιλκίς

Η μεγάλη καμπάνα (Δημήτρης Νικοπολιτίδης)

1984 Μεσιά

1984 Μεσιά

Ι.Ν. Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης Ο ναός δημιουργήθηκε με την μετατροπή σε χριστιανικό ναό ενός μουσουλμανικού τεμένους. Το τέμενος διαστάσεων 8.90Χ 8,60 μ. είναι κτισμένο με λαξευτούς μαρμάρινους ορθογώνιους δόμους σε δεύτερη χρήση από αρχαίο κτήριο κλασικών χρόνων. Καλύπτεται με οκταγωνικό τρούλο που αρχικά ήταν μολυβδοσκέπαστος. Τα παράθυρα στις όψεις είναι τοξωτά, με τόξα οξυκόρυφα διπλής καμπυλότητας. (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

Φύσκα Προφήτης Ηλίας

Φύσκα Προφήτης Ηλίας

Το μνημείο διατηρεί τον αρχικό του χαρακτήρα και κατέχει δεσπόζουσα θέση στον οικισμό. Είναι τρίκλιτη βασιλική με στοές και καλύπτεται με δίρριχτη στέγη. Ενδιαφέρον προκαλούν οι ξύλινες οροφές, η ξυλόστεγη επίστεψη του τέμπλου καθώς και τα βημόθυρα. Δίπλα στην είσοδο της αυλής της εκκλησίας υψώνεται το εξαγωνικό σε κάτοψη, λιθόκτιστο κωδωνοστάσιο. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994)

1994 Αντιγόνεια

1994 Αντιγόνεια

«Η εκκλησία του χωριού βουλγάρικη. Βρήκα επιγραφή με χρονολογία 1805. Στο καμπαναριό επάνω [υπάρχει ] ρολόι, με μια επιγραφή στα βουλγάρικα (…1899). Αφελείς είναι μερικές κουβέντες των χωρικών σχετικά μ’ αυτό: «Το ‘χανε, λέει, το ρολόι οι κομιτατζήδες για σύνθημα. Κάθε που βαρούσε η καμπάνα, κάποια απόφαση εκάνανε [παίρνανε;]» Στο πρόστοο, λέει, βγαίνανε οι κατηχούμενοι(μπορεί). Όπου υπήρχαν επιγραφές βουλγάρικες, τις έσβησαν» (Δημήτριος Λουκάτος, 1938)

2018 Χωρύγι

2018 Χωρύγι

Η είσοδος της παλιάς εκκλησίας Είναι κοιμητηριακός ναός που διατηρεί το λιθόκτιστο περίβολό του. Εντοιχισμένη πάνω στη νότια είσοδο του ναού πλάκα μας δίνει τη χρονολογία ανέγερσής του το έτος 1814. Είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με νάρθηκα και γυναικωνίτη. Αρχικά είχε ανοικτές στοές στη δυτική και νότια πλευρά αλλά δεν σώζονται. Στη διαμόρφωση των παραθύρων έχουν χρησιμοποιηθεί βυζαντινά μαρμάρινα μέλη. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς)

1916 Άγιος Νικόλαος Γοργόπης

1916 Άγιος Νικόλαος Γοργόπης

1916 Άγιος Νικόλαος Γοργόπης Από τις οδοιπορικές σημειώσεις του Νικολάου Σχινά έχουμε την πληροφορία ότι στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα η Γοργόπη ήταν ένας μεγάλος οικισμός με 110 χριστιανικές οικογένειες, σχολείο, εκκλησία και έξι υδρόμυλους. Έτσι ερμηνεύεται η ανέγερση της μεγάλης και ενδιαφέρουσας από μορφολογική άποψη εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο έτος 1862. Δίπλα της βρίσκεται το νεκροταφείο του οικισμού. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994

Ιούνιος 1916 Ελευθεροχώρι

Ιούνιος 1916 Ελευθεροχώρι

Άγγλοι στρατιώτες και κάτοικοι του χωριού μπροστά στην εκκλησία (Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας)

Αύγουστος 1916 Βαλτούδι

Αύγουστος 1916 Βαλτούδι

Στρατιωτικοί μπροστά στην εκκλησία του χωριού (Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας)

Μάιος 1916 Γουμένισσα

Μάιος 1916 Γουμένισσα

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας)

Ιούλιος 1916 Χέρσο

Ιούλιος 1916 Χέρσο

Άγγλος στρατιώτης στην είσοδο της εκκλησίας (Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας)

Μάιος 1916 Πευκόδασος

Μάιος 1916 Πευκόδασος

Η παλιά εκκλησία (Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας)

1916 Μεγάλη Στέρνα

1916 Μεγάλη Στέρνα

Άγγλοι στρατιώτες μπροστά στο καμπαναριό (Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας)

1916 Ι.Ν Ταξιάρχη Μικρόδασος

1916 Ι.Ν Ταξιάρχη Μικρόδασος

Τρίκλιτη βασιλική των μέσω του περασμένου αιώνα. Έχει νάρθηκα και γυναικωνίτη στη δυτική πλευρά. Αρχικά είχε στοά στη δυτική και νότια όψη. Τα ανοίγματα, παράθυρα και νότια είσοδος έχουν διευρυνθεί. Στην πύλη της Πρόθεσης με την παράσταση του Αρχάγγελου Μιχαήλ υπάρχει επιγραφή που δίνει τα ονόματα των δωρητών και το έτος κατασκευής: 1863 Ιουλίου 12. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994)

Δεκαετία 1930 Κιλκίς

Δεκαετία 1930 Κιλκίς

Γάμος στην παλιά Μητρόπολη (Λύσανδρος Φάσσος)

Δεκαετία 1930 Κιλκίς

Δεκαετία 1930 Κιλκίς

Γάμος (Χρήστος Κετσετζής)

1926 Αργυρούπολη

1926 Αργυρούπολη

Κηδεία του ιερέα της Αργυρούπολης, που θα ταφεί όρθιος (Δημήτρης Αβραμίδης)

Βάπτιση στο προπολεμικό Κιλκίς

Βάπτιση στο προπολεμικό Κιλκίς

(Λένα Ιωαννίδου)

Δεκαετία 1930 Κιλκίς

Δεκαετία 1930 Κιλκίς

Κηδεία (Λύσανδρος Φάσσος)

1925 Κιλκίς

1925 Κιλκίς

Στενημαχίτες μπροστά στην παλιά εκκλησία του Αγίου Δημητρίου (Θωμάς Αποστόλου)

1930 Κιλκίς

1930 Κιλκίς

Κηδεία μικρού αγοριού (Χρήστος Κετσετζής)

23-11-1930 Κιλκίς

23-11-1930 Κιλκίς

«Την 23ην Νοεμβρίου εγένετο η μεταφορά του εκ Καυκάσου κώδωνος εις τον λόφον του αγ. Γεωργίου. Η μεταφορά έλαβε πανηγυρικήν χροιάν δια την πόλιν. Μετά το πέρας της λειτουργίας ο κόσμος ελάμβανε την άγουσαν εις την πλατείαν Νίκης όπου έκειτο ο πελώριος κώδων ο οποίος πολύ δικαίως μπορεί να ονομασθή ο μεγαλύτερος κώδων της Ελλάδος και του κόσμου. (ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΝΕΑ 4-12-1930)

Μεταφορά της μεγάλης καμπάνας

Μεταφορά της μεγάλης καμπάνας

«Εις τα 11 πμ υπό τα χειροκροτήματα του πλήθους γίνεται η εκκίνησις. Υπέρ τους πεντακισχιλίους κατοίκους ανήλθον εις τον λόφον δια να θαυμάσουν την διέλευσιν του γίγαντος. Τέλος την 3μμ γίνεται η μεταφορά εις το προαύλιον της εκκλησίας του λόφου». (ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΝΕΑ 4-12-1930)

1929 Κιλκίς – Οδός Σόλωνος

1929 Κιλκίς – Οδός Σόλωνος

Τα εγκαίνια του ξενοδοχείου «Μεγάλη Ελλάς» (Φιλίστορας Δεσταμπασίδης)

1959 Περιοχή Μουριών

1959 Περιοχή Μουριών

Κατασκηνώσεις π. Χαρίτωνα στο Μπέλες Εικονιζόμενοι: Θόδωρος Τουτουντζίδης, Αχιλλέας Πιστοφίδης, Κώστας Ναβροζίδης, Χατζημητάκος, Δημητρης Παλαιολόγος, Θεοδόσης Βλαχόπουλος, Στέφανος Μισσόπουλος, Λευκίδης, Κων/νος Θάνος, Δοϊνούδης, Φίλιππος Φραγκουλίδης (Θεοδόσης Βλαχόπουλος)

Εκκλησία Δεκαπέντε Μαρτύρων

Εκκλησία Δεκαπέντε Μαρτύρων

Η εκκλησία αυτή υπήρχε από τα χρόνια της τουρκοκρατίας και ονομαζόταν «Άγιος Αθανάσιος» και κατ’ άλλους «Μεταμόρφωσις του Σωτήρος». Με την άφιξη των Στρωμνιτσιωτών το Αύγουστο του 1913 αφιερώθηκε στη μνήμη των Δεκαπέντε Μαρτύρων και λειτούργησε σαν μητροπολιτικός ναός μέχρι το 1930. Το 1936,η εκκλησία ανακαινίσθηκε και διευρύνθηκε κατά μερικά μέτρα. Στο σεισμό του 1978 υπέστη ρωγμές και φθορές και αποφασίσθηκε η ανέγερση της νέας εκκλησίας των Δεκαπέντε Μαρτύρων

Στο καμπαναριό της Μητρόπολης

Στο καμπαναριό της Μητρόπολης

(Τηλέμαχος Παυλίδης)

1950 Η παλιά Μητρόπολη

1950 Η παλιά Μητρόπολη

«Τον θεμέλιον λίθον καθώς και τους θεμέλιους τοίχους έως της επιφάνειας του εδάφους, έθεσεν ο αείμνηστος μητροπολίτης Πολυανής – Κιλκισίου Κύριλλος Αφεντουλίδης πού κατήγετο από την Σινώπην, Πόντου κατά το έτος 1930. Πλην όμως η εργασία της ανεγέρσεως δεν εσυνεχίσθη λόγω οικονομικών δυσχερειών. Αντί όμως τούτου ανοικοδομήθη – επί των κεκαλυμμένων θεμέλιων τοίχων, έτερος ναός ο οποίος ελειτούργει ως πρόχειρος, η κατασκευή του οποίου αποτελείτο από πλίνθους». (Αριστείδης Σιδέρης, Άσβηστες μνήμες)

Η παλιά εκκλησία

Η παλιά εκκλησία

των Δεκαπέντε Μαρτύρων (Στέλιος Χαριτίδης)

Το παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία

Το παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία

Ο ναΐσκος ιδρύθηκε το 1920 και ανακαινίσθηκε το 1968 με πρωτοβουλία των κατοίκων και κυρίως του Αντωνίου Τσορτανά, που εικονίζεται στη φωτογραφία (Γιάννης Αθανασιάδης)

2-5-1958 Κιλκίς

2-5-1958 Κιλκίς

Η πρώτη μέρα εκσκαφής για τη θεμελίωση της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου (Ευαγγελία Μαυρομάτη)

1962 Ξηρόβρυση

1962 Ξηρόβρυση

Ελαιοχρωματιστής κρεμασμένος από αλυσίδα βάφει την εκκλησία (Λευτέρης Αναστασιάδης)

1958 Χωρύγι

1958 Χωρύγι

Ανέγερση νέας εκκλησίας (Ευριπίδης Παπαδόπουλος)

1984 Ανθόφυτο

1984 Ανθόφυτο

Ι.Ν Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης (K4Station)

1984 Άνω Θεοδωράκι

1984 Άνω Θεοδωράκι

Ι.Ν Αγίου Γεωργίου (K4Station)

1984 Δαφνοχώρι

1984 Δαφνοχώρι

Ι.Ν Αγίου Δημητρίου (K4Station)

1984 Ευκαρπία

1984 Ευκαρπία

Ι.Ν. Γεννήσεως της Θεοτόκου (K4Station)

1984 Κοκκινιά

1984 Κοκκινιά

Ι.Ν Αγίου Δημητρίου (K4Station)

1984 Ηλιόλουστο

1984 Ηλιόλουστο

Ι.Ν Αγίου Γεωργίου (K4Station)

1984 Παντελεήμων

1984 Παντελεήμων

Ι.Ν Υψώσεως Τιμίου Σταυρού (K4Station)

1984 Κολχίδα

1984 Κολχίδα

Ι.Ν Αγίου Φανουρίου (K4Station)

1984 Σπουργίτης

1984 Σπουργίτης

Ι.Ν Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης (K4Station)

1984 Χέρσο

1984 Χέρσο

Ι.Ν Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης (K4Station)

1984 Ελευθεροχώρι

1984 Ελευθεροχώρι

Ι.Ν Αγίου Ιωάννη (K4Station)

Η εκκλησία στη Φιλυριά

Η εκκλησία στη Φιλυριά

Στη δυτική πλευρά του οικισμού κοντά στο νεκροταφείο βρίσκεται ο ναός της αγίας Κυριακής. Είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική του πρώτου μισού του 19ου αι. Καλύπτεται από δίρριχτη στέγη που έχει τριγωνικές αποτμήσεις στις στενές πλευρές. Ο ναός κάηκε το 1928 και για το λόγο αυτό έχουν χαθεί αρκετά στοιχεία, όπως τα αρχικά περιστώα, ο νάρθηκας και ο γυναικωνίτης. (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

Άγιος Γεώργιος Κιλκίς

Άγιος Γεώργιος Κιλκίς

«Ο Νικόλαος Σχινάς, ταγματάρχης του μηχανικού, στις οδοιπορικές του σημειώσεις το 1886, όταν αναφέρεται στην πόλη του Κιλκίς, δεν διστάζει να συγκρίνει την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου με την περίλαμπρη μονή του Δαφνίου Αττικής. Χρονολογικά η εκκλησία τοποθετείται στην τρίτη δεκαετία (περίπου 1830) του περασμένου αιώνα με βάση τη λατρευτική εικόνα του τιμώμενου αγίου που έχει επιγραφή με το έτος 1832». (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994)

Προφήτης Ηλίας Κιλκίς

Προφήτης Ηλίας Κιλκίς

«Χαρακτηρίζουμε τον Ι. Ν. Προφήτη Ηλία στο Κιλκίς ως ιστορικό μνημείο που χρήζει ειδικής κρατικής προστασίας. Πρόκειται για τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική που κτίσθηκε το 1920 από πρόσφυγες που είχαν εγκατασταθεί στο Ν. Κιλκίς. Αποτελεί φορέα τοπικής ιστορικής μνήμης, συνδεδεμένης με την εγκατάσταση του προσφυγικού πληθυσμού στην πόλη» (ΦΕΚ 825/Β/28-6-2001)

2000 Κιλκίς

2000 Κιλκίς

Ι.Ν. Αγίου Θεράποντα (K4 Station)

Η εκκλησία των Άνω Αποστόλων

Η εκκλησία των Άνω Αποστόλων

(Πέρυ Λαφαζάνη)

2008 Κεντρικό

2008 Κεντρικό

Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στο χωριό στις αρχές της δεκαετίας του 1920 χρησιμοποίησαν ως ιερό ναό την παλιά εκκλησία που είχε κτιστεί την εποχή της Τουρκοκρατίας και στην οποία υπήρχαν εικόνες με ελληνικές επιγραφές. Στο θρησκευτικό και αξιόλογο θησαυρό της εκκλησίας προστέθηκαν εικόνες και εξαπτέρυγα καθώς και διάφορα σκεύη που κατάφεραν να διασώσουν πολλές οικογένειες κατά τον ξεριζωμό τους από τις αλησμόνητες πατρίδες. Η παλιά εκκλησιά κατεδαφίστηκε το 1959

1984 Ακροποταμιά

1984 Ακροποταμιά

Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου (K4Station)

2019 Εύζωνοι

2019 Εύζωνοι

(K4 Station)

1984 Μεταλλικό

1984 Μεταλλικό

Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου Ανήκει και αυτή η εκκλησία στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής. Έχει ημικυκλική αψίδα στο ιερό και αρμολογημένες επιφάνειες όψεων. Με βάση την αφιερωματική εικόνα του αγίου Γεωργίου που χρονολογείται στα 1819, τοποθετούμε την εκκλησία στη δεύτερη δεκαετία του 19ου αιώνα. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς)

1994 Κάτω Θεοδωράκι

1994 Κάτω Θεοδωράκι

Ι.Ν Αγίας Τριάδας Βρίσκεται στο κέντρο του οικισμού. ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής. Σήμερα δεν έχει νάρθηκα και γυναικωνίτη. Το τέμπλο της είναι ξύλινο, απλό, ζωγραφιστό. Στη νοτιοδυτική γωνία υψώνεται το ανεξάρτητο πυργοειδές καμπαναριό. Είναι κατασκευασμένο από λαξευτή πέτρα με ιδιαίτερη επιμέλεια. Η κάτοψή του είναι εξαγωνική. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994)

2018 Περιστέρι

2018 Περιστέρι

Ι. Ναός Αγίου Γεωργίου (K4Station)

Η εκκλησία στο Μυλοχώρι

Η εκκλησία στο Μυλοχώρι

Ως εκκλησία οι Μυλοχωρίτες χρησιμοποίησαν τη μεγάλη βουλγάρικη εκκλησία που προϋπήρχε η οποία αξίζει να σημειωθεί ότι κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, περίπου το 1888. Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου δυστυχώς καταστράφηκε ολοσχερώς οπότε οι κάτοικοί του έπρεπε να κτίσουν νέα εκκλησία. Και αυτό έπραξαν καθώς έφτιαξαν στον παρακείμενο χώρο νέο κτήριο για να στεγάσουν την εκκλησία του Προφήτη Ηλία η οποία συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι σήμερα

1984 Ξυλοκερατιά

1984 Ξυλοκερατιά

Ι. Ναός Αγίου Γεωργίου (K4Station)

2018 Χωρύγι

2018 Χωρύγι

Οι όψεις της εκκλησίας γίνονται ανάγλυφες με επιμελημένο αρμολόγημα της πέτρας. Στο εσωτερικό υπάρχει ζωγραφικός διάκοσμος. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ζωγραφισμένες οροφές, που δυστυχώς βρίσκονται σε άθλια κατάσταση και το στηθαίο του γυναικωνίτη. Το τέμπλο χρονολογείται με επιγραφή στα 1828 και ο δεσποτικός θρόνος στα 1820. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς)

1984 Πεδινό

1984 Πεδινό

Ι.Ν Κοιμήσεως της Θεοτόκου (K4Station)

1984 Μεγάλη Βρύση

1984 Μεγάλη Βρύση

Ι. Ναός Αγίου Δημητρίου (K4Station)

1984 Λαοδικηνό

1984 Λαοδικηνό

Ι. Ναός Αγίου Γεωργίου (K4Station)

2018 Αργυρούπολη

2018 Αργυρούπολη

Ι. Ναός Αγίας Βαρβάρας (K4Station)

2018 Δροσάτο

2018 Δροσάτο

Κοίμηση της Θεοτόκου στο Δροσάτο. Είναι ένα ενδιαφέρον μνημείο με εντοιχισμένα λιθανάγλυφα στις όψεις και κόγχη ιερού διακοσμημένη με τυφλά αψιδώματα. Σε πλάκα λίθινη, που είναι τοποθετημένη πάνω από την είσοδο της εκκλησίας είναι χαραγμένη η χρονολογία ανέγερσής της, το έτος 1831.

Η εκκλησία στο Διπόταμο

Η εκκλησία στο Διπόταμο

(K4Station)

2018 Ξηρόβρυση

2018 Ξηρόβρυση

Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου (K4Station)

1984 Φανός

1984 Φανός

Ι.Ν. Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (K4 Station)

2018 Μελισσουργειό

2018 Μελισσουργειό

Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Στη βορειοδυτική άκρη του χωριού κτίστηκε στα 1834 η εκκλησία του αγίου Γεωργίου. Είναι τρίκλιτη βασιλική με νάρθηκα, γυναικωνίτη και ανοικτή στοά στη δυτική και νότια πλευρά. Το εσωτερικό της κοσμείται με τοιχογραφίες, που η κατάστασή τους είναι κακή. Στη βορειοδυτική γωνία του ναού εφάπτεται το λιθόκτιστο καμπαναριό, που είναι σε κάτοψη εξαγωνικό. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994)

2018 Πολύκαστρο

2018 Πολύκαστρο

Η εκκλησία της Αγίας Τριάδας (K4Station)

Ι. Ν. Αγίου Αθανασίου – Κάρπη

Ι. Ν. Αγίου Αθανασίου – Κάρπη

Η τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική του Αγίου Αθανασίου βρίσκεται το κοιμητήριο του οικισμού Κάρπης και χρονολογείται από μορφολογικά και τυπολογικά στοιχεία στα μέσα του 19ου αι. Ο νάρθηκας δε σώζεται σήμερα. Καλύπτεται από δίριχτη στέγη που έχει μικρές αποτμήσεις στην ανατολική και δυτική πλευρά. Μονόριχτες στέγες καλύπτουν τις ανοικτές στοές της δυτικής και νότιας πλευράς. (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου – Γουμένισσα

Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου – Γουμένισσα

Αποτελεί το μοναδικό θρησκευτικό μνημείο με αστικό χαρακτήρα στο νομό Κιλκίς και παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον από αρχιτεκτονική άποψη. Τέτοιου τύπου μνημεία συναντάμε στα μεγάλα αστικά κέντρα του 19ου αι. (Άγιος Μηνάς Θεσσαλονίκης, Άγιος Δημήτριος Νευροκοπίου, Άγιος Γεώργιος Σιατίστης, Κοίμηση της Θεοτόκου στα Γιαννιτσά κα). Για την κατασκευή του χρειάστηκαν δυο χρόνια (1862-1864). (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

Ι. Ν. Αγίου Αθανασίου – Γρίβα

Ι. Ν. Αγίου Αθανασίου – Γρίβα

Τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με νάρθηκα και γυναικωνίτη, στο νεκροταφείο του χωριού. Από επιγραφή σε πλάκα εντοιχισμένη στη νότια όψη έχουμε την πληροφορία ότι κτίστηκε στα 1801 και ότι στα 1857 επεκτάθηκε προς τα δυτικά με την προσθήκη νάρθηκα και υπερκειμένου γυναικωνίτη. Τότε κατασκευάστηκαν και τα περιστώα, δυτικό και νότιο. Στη ΝΔ γωνία του περιστώου υψώνεται το πυργοειδές κωδωνοστάσιο. (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

Πεντάλοφος

Πεντάλοφος

Ι.Ν. Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Βρίσκεται στη ΒΑ άκρη του οικισμού και είναι ενοριακός και κοιμητηριακός ναός. Ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής που επιχωριάζει στο χώρο της Μακεδονίας από τον 18ο αλλά κυρίως κατά τον 19ο. Πάνω από το υπέρθυρο της νότιας εισόδου υπάρχουν ίχνη φυτικού διακόσμου και γραπτή επιγραφή, στην οποία αναφέρεται ότι η εκκλησία κτίστηκε στα 1862. ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993

1984 Τούμπα

1984 Τούμπα

Ι. Ν. Αγίου Αθανασίου Τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική των αρχών του 19ου αι. σήμερα δεν έχει νάρθηκα. Στη δυτική και νότια πλευρά διαμορφώνονται ανοικτές στοές. Καλύπτεται με ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη με τριγωνικές αποτμήσεις στην ανατολική και δυτική πλευρά. Η κόγχη του ιερού φθάνει μέχρι τη στέγη του ναού με την οποία καλύπτεται. Οι εικόνες του τέμπλου χρονολογούνται στα 1806, 1808 και 1816. (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

2019 Γουμένισσα

2019 Γουμένισσα

Ι.Ν. Κοίμησης της Θεοτόκου Ο ναός της Παναγίας που αποτελεί μέχρι σήμερα σημαντικότατο προσκύνημα ανοικοδομήθηκε στα 1802, χρονολογία που δίνεται σε δυο επιγραφές στην Α και Δ όψη. Στα 1837 έγινε ανακαίνιση του ιερού και στην ίδια εποχή κατασκευάστηκε πιθανότατα το τέμπλο. Η τιμώμενη εικόνα της Παναγίας στο τέμπλο υπογράφεται από το γνωστό Κολακιώτη ζωγράφο Δ. Χατζησταμάτη και χρονολογείται στα 1855. (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

2019 Βαφειοχώρι

2019 Βαφειοχώρι

Ι.Ν Αγίου Γεωργίου Η εκκλησία είναι τυπική τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με νάρθηκα, γυναικωνίτη και νότια ανοικτή στοά. Υπάρχουν όμως ενδείξεις για ύπαρξη στοάς και στη δυτική πλευρά. Χρονολογείται από επιγραφή σε εντοιχισμένη πλάκα στα 1806. Στη νοτιοανατολική γωνιά της αυλής της εκκλησίας υψώνεται το λιθόκτιστο τριώροφο καμπαναριό, που σύμφωνα με επιγραφή κατασκευάστηκε το 1895. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994)

2019 Ειδομένη

2019 Ειδομένη

Ι.Ν Κοιμήσεως Θεοτόκου (K4 Station)

2019 Μεγάλα Λιβάδια

2019 Μεγάλα Λιβάδια

Ι.Ν Αγίου Νικολάου (K4 Station)

2019 Καστανερή

2019 Καστανερή

.Ν Αγίας Παρασκευής Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής είναι ενοριακός και κοιμητηριακός ναός. Ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής. Έχει ανοικτή στοά στη δυτική και νότια πλευρά. Καλύπτεται με δίριχτη στέγη που έχει τριγωνικές αποτμήσεις στις στενές πλευρές. Στη νότια όψη του είναι εντοιχισμένη λιθανάγλυφη πλάκα με επιγραφή, που αναφέρει τη χρονολογία ανέγερσης, 24 Ιουνίου 1886. (ΑΡΧΕΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Ερευνητικό πρόγραμμα ΑΠΘ – 1993)

2019 Αξιούπολη

2019 Αξιούπολη

Ι.Ν Αγίου Δημητρίου Στη βορειοδυτική άκρη της κωμόπολης πάνω σε κατάφυτο λόφο και σε δεσπόζουσα θέση είναι κτισμένη η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου. Είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με νότια στοά που δεν σώζεται. Από τις δεσποτικές εικόνες του τέμπλου που χρονολογούνται στα 1806, διατυπώνουμε την υπόθεση ότι ο ναός κτίστηκε στις αρχές του περασμένου αιώνα και αργότερα επεκτάθηκε. (Ξανθή Σαββοπούλου – Κατσίκη, Μεταβυζαντινές εκκλησίες στο νομό Κιλκίς, 1994)

2019 Πηγή

2019 Πηγή

Ι.Ν Κοιμήσεως Θεοτόκου (K4 Station)